‘En wat doe jij voor werk?’ Ik zit op een feestje van een collega van mijn man. Om mij heen zitten mensen die ik nog nooit eerder heb ontmoet. Een hoogzwangere vrouw, een jonge moeder en een man die bij één van de twee eerder genoemden hoort. Ik zit mijn zoontje een fles te geven. ‘Sorry? Had je het tegen mij?’ Drie paar ogen zijn in mijn richting gedraaid. Het antwoord op mijn vraag is duidelijk ‘ja’. ‘Ik doe iets met sales en software’, antwoord ik ontwijkend. Ik verzit een beetje en probeer me te concentreren op het drinken van mijn zoon.

Radio reclames
‘Oh, waar dan’, vraagt de man van één van de vrouwen na een bedriegende stilte. Ik antwoord: ‘Visma’. De uitdrukking op de gezichten van mijn aanhoorders blijft blanco. ‘Van de radio reclames’, roept één van de dames plots verrukt uit. Ze heeft gelijk. Ik werk bij Visma van de radio reclames.

‘Maar wat doe je dan precies? Wat is je functie?’ Deze mensen zitten duidelijk om een praatje verlegen. Ik wil met tegenzin mijn mond opendoen om ‘Presales consultant’ te zeggen, als ik luid wordt onderbroken door een boer van zoonlief. Het gesprek neemt per direct een wending naar het acceptabele doch asociale gedrag van baby’s. Saved by the burp.

Wàt?
Want leg het maar eens uit: ‘Presales consultant’. Ik heb menigeen in de glazige blik gestaard, terwijl ik mijn functie probeerde uit te leggen. Vaak ben ik ze al kwijt bij de term demo. Als het je ding niet is, dan weet je er ook echt niks van. Ondertussen word ik omgeven door mensen met overzichtelijke functietitels: journalist, magazijnbeheerder, helpdeskmedewerker, monteur, gastouder, uitgever en noem ze maar op. Geen hogere wiskunde. Je weet ongeveer wat deze mensen doen.

Eerlijk is eerlijk; er zijn ook genoeg mensen in mijn omgeving waarvan je al gauw geen flauw idee hebt wat hun werk inhoudt. Wat doet bijvoorbeeld een Lean Manager? En hoe vult de Product Owner haar dag? Ik scroll door mijn lijstje met LinkedIn contacten. Ik zie een Interaction Designer, Senior Consultant, Senior Strategic Client Partner, Proces Manager en een SEO Specialist. En dat is slechts een selectie. Geeft niks hoor, als jij het bent die deze titel draagt. Vergeet niet dat dit is geschreven door een Presales consultant. Ik bedoel maar.

Engels
Misschien komt het door al dat pretentieuze Engels in functietitels. Dan lijkt het misschien heel wat, maar ondertussen betekent het helemaal niks. Wat nou als ik gewoon een Voorverkoop adviseur was geweest? Was het dan logischer geweest? Mwah, hè?

Ik zou eerlijk gezegd ook niet weten hoe ik mijn werk in één of twee woorden zou moeten omschrijven. In het Nederlands ziet het er eigenlijk ook nogal truttig uit. Dan maar gewoon flitsend Engels. ‘Hi, Kim Stokkers, Presales consultant’. Ja dat bekt toch lekkerder. Is trouwens ook heel erg mondiaalproof enzo. Voor het geval ik mijn functietitel wereldwijd van de daken wil schreeuwen. Je weet maar nooit.

Interessant
Zouden we er met zijn allen bewust voor kiezen om bepaalde functietitels maar een beetje vaag te houden? Gewoon zodat we het niets hoeven uit te leggen. Heb je ook nog kans dat mensen het bij voorbaat al heel erg interessant vinden klinken. ‘Wow, Director, dat klinkt vet. Dan zal je wel heel erg belangrijk zijn.’ Een beetje imponeren, zonder dat je er echt iets voor hoeft te doen.

Zo vind ik bijvoorbeeld dat de term consultant al heel snel de bijsmaak heeft dat je echt enorm veel weet. Waarom zouden mensen je anders consulteren? Nou is het ook wel zo dat een consultant vaak behoorlijk op de hoogte is van zijn of haar vakgebied, maar ik denk ook dat de term soms wat te losjes wordt gebruikt. Alsof iedereen zich maar te pas en te onpas consultant mag noemen. Om maar even in de babysfeer te blijven: tijdens mij borstvoedingsperiode heb ik advies gekregen van een lactatie consultant. En inderdaad, zij voorzag mij van nuttige tips en adviezen, maar consultant… ik vond het ver gaan.

Manager
Ik vond een mooi artikel over de waarde die men hecht aan de eigen functietitel. In dat artikel werd gesteld dat mensen in hightech bedrijven worden gepaaid met een tot in het belachelijke doorgedreven holle functietitel, zodat de directie onder loonsverhogingen uit kan komen. Dit heeft als direct gevolg dat de titel manager bijvoorbeeld enorm is gedevalueerd.

Toen ik nog als journalist werkte – lekker overzichtelijke titel – lachten we op de redactie altijd om iedereen met de titel manager. We noemden onszelf toetsenbordmanager en managden wat af op de toetsjes. Ook denk ik terug aan The Office, waar dat ene irritante personage Assistant ­to the Manager werd gemaakt, in plaats van Assistant Manager. Geniaal.

Het idee
Om het beter te begrijpen moeten we misschien nadenken over het idee van de functietitel. Waarom hebben we die titel nodig? Gewoon zodat mensen weten wat we doen? Dat lijkt niet helemaal te werken, want ik sta het – als ik niet uitkijk – alsnog uit te leggen op feestjes.

Het doel van de functietitel is inderdaad, zoals eerder gesteld, imponeren. Iemand koopt blijkbaar toch liever iets van een senior accountmanager dan van een verkoopassistent. Hoe pretentieuzer de titel, hoe geloofwaardiger de persoon overkomt. Hoewel daar bij verkopers misschien nog over te twisten is.

Al met al houden we elkaar dus lekker voor het lapje. En het lijkt nog te werken ook. Ik ben benieuwd wanneer ik de eerste huisarts tegenkom die zichzelf Health Care and Primary Psychological Consultant noemt. Of een glazenwasser die zichzelf voorstelt als Window Cleaning Officer. Het eind is nog lang niet zoek. Ik zal in het vervolg mijn functie maar met meer trots dragen. Wat kan het schelen dat niemand weet wat het betekent? Dan begin ik toch gewoon over baby’s?