Daar was hij weer vandaag. De opmerking die ik al meerdere malen heb gekregen de afgelopen drie jaren. ‘Het is een temperamentvol kind.’ Er stond weer eens een nieuwe leidster op de groep van ons bolletje levenslust en die had het natuurlijk zwaar te verduren gehad. Temperamentvol als ons kind is, heeft ze leidster vakkundig het bloed onder de nagels vandaan gehaald. Als de leidster dus zegt ‘temperamentvol’, dan bedoelt ze stiekem ‘lastig’. Dat zegt ze niet, want dat hoort niet, maar dat bedoelt ze wel. Zeker omdat ze haar opmerking direct afzwakte met de toelichting dat ons zakformaat terroristje ‘wel leven in de brouwerij brengt’.

Confrontatie
Waarom doen we dit? Dingen zeggen die we eigenlijk niet bedoelen, waarbij de aanhoorder eigenlijk ook wel weet dat je dat niet bedoelt. Politiek correct rotopmerkingen maken, zeg maar. Eigenlijk weet ik daar het antwoord wel op hoor: niemand zit te wachten op de confrontatie. Als de leidster tegen mij had gezegd dat ik een lastig kind heb, dan had ik nu een heel ander stukje geschreven; aan de directie van het kinderdagverblijf. En daar heeft zo’n leidster natuurlijk helemaal geen zin in. Zeker niet na zo’n temperamentvolle dag. Dus verpakt ze haar boodschap vriendelijk en vervolgt ze gauw haar dag.

Eieren
Het dagelijks leven zit vol met eieren waarover we voorzichtig heen en weer lopen. Confrontaties met klanten, moeilijke gesprekken met collega’s, gesprekken over opvoeding met andere moeders; het zijn slechts voorbeelden. We wringen ons in allerlei bochten om niet precies te zeggen wat we bedoelen. Voor de lieve vrede, voor een order, voor de vriendschap en voor de liefde. Soms zeggen we dingen ook gewoon niet. Daar ben ik eigenlijk wel een voorstander van. Als je niks leuks te melden hebt, zeg dan maar niks.

Verwonderd
Ik heb een collega die zijn boodschap meestal minder tactisch verpakt. De manier waarop hij dat doet vind ik ronduit bewonderenswaardig. Toen hij eens bij mij op visite kwam, vroeg hij zich openlijk af waarom wij in vredesnaam de bank op deze plek hadden gezet. Hij vond het nergens op slaan. Hij zei het niet verwijtend, maar oprecht verwonderd. Dat maakt zijn methode uniek; opmerken zonder te verwijten. Het maakt het ook direct lekker duidelijk, met als resultaat dat ik onze woonkamer zat te verdedigen. Overigens kan ook lang niet iedereen met deze omgangsvorm omgaan. Zelfs als je compleet open bent, word je niet begrepen. ‘Zoiets zeg je toch niet?’

Nee!
Toch denk ik dat we er als collega’s, vrienden en zakelijke relaties best baat bij zouden kunnen hebben om in elk geval vaker gewoon te zeggen waar het op staat. Een klant vraagt: ‘komt deze en deze ontwikkeling eraan in uw product?’ Het eerlijke antwoord is: ‘nee klant, sorry, en ik heb geen flauw idee of het ooit gaat gebeuren.’ Het antwoord dat gegeven wordt is: ‘ik zal hier navraag naar doen en kijken of het toegevoegde waarde kan hebben voor ons product.’ Bla bla bla, dus. Ook een leuke die ik in de praktijk heel vaak hoor: ‘ik ga mijn best voor je doen, maar ik beloof niks’. Je weet hoe dit klinkt toch? Dit klinkt als: ‘Nee!’.

Draaikonterij
Een gewoonte die ik mezelf daarom probeer aan te leren is om bij vage, ontwijkende en de-goede-vrede-bewarende opmerkingen hardop aan de opmerker te vragen waarom hij zoiets zegt. Om gewoon uit te leggen hoe ik zijn draaikonterij interpreteer, het liefst zonder hem direct af te branden. Ik zou dan iets in de trant van ‘bedoel je nou eigenlijk dat mijn kind een beetje lastig was vandaag?’ kunnen vragen. Ook dat vinden mensen niet altijd heel leuk – soms ook wel – maar je krijgt er direct een ander gesprek van. Vaak met veel gestamel en gestotter. En dat vind ik dan weer om van te genieten. Ik kan het iedereen aanraden.

Vandaag heb ik die methode niet toegepast. Ik had ook geen zin in de confrontatie. Ik heb de leidster een fijn weekend gewenst. Wat ik eigenlijk bedoelde was: ‘mijn kind temperamentvol? Jij bent gewoon saai. Doei.’ Maar dat heb ik niet gezegd.